Vlaardingen en Helenaveen Groenste stad en dorp van Nederland

7 oktober 2009

Vlaardingen en Helenaveen (gemeente Deurne) zijn gekozen tot de Groenste Stad  en Dorp van Nederland 2009. Zij wonnen Goud in de nationale groencompetitie Entente Florale 2009. Vlaardingen won in de categorie ‘steden’ en het Brabantse dorp Helenaveen werd tot winnaar uitgeroepen in de categorie ‘dorpen en kleine steden’. 

De twee winnende gemeenten vertegenwoordigen Nederland volgend jaar in de internationale Entente Florale, waaraan door 11 Europese landen wordt deelgenomen. Tijdens de prijsuitreiking op 7 oktober in het  Safari Meeting Centre van Burgers’ Zoo in Arnhem ontvingen de winnaars hun prijs uit handen van Mevrouw Anita Wouters, directeur –generaal van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, die Minister Verburg verving. De minister moest op het zelfde moment onverwacht aanwezig zijn bij een plenair debat in de Tweede Kamer. 

Bij de steden veroverde Rotterdam het Zilver. Brons werd toegekend aan het Limburgse Landgraaf. In de categorie ‘dorpen en kleine steden’ ging het Zilver naar Ameland(Nes) en het Brons naar Borger en Buinen (gemeente Borger-Odoorn).

Motivatie

Bij de prijsuitreiking werd een samenvatting van de motivatie voor het toekennen van het Goud gegeven. “De stad Vlaardingen heeft zowel binnen als buiten de bebouwde kom veel te bieden op het gebied van de openbare ruimte en in het bijzonder het groen. De gemeente is vooruitstrevend op het gebied van milieu en de natuur- en milieueducatie. Het voorzieningenniveau op het gebied van recreatie en toerisme is hoog, zowel voor de eigen bewoners als voor de toerist. Een scala aan voorzieningen worden geboden zowel binnen als buiten de bebouwde kom”, aldus de jury. Ten aanzien van Helenaveen merkte de jury op dat de gemeente Deurne en de bewoners van haar kern Helenaveen kans zien om het onverenigbare te verenigen in het Belvedère gebied Griendtsveen/Helenaveen. Dit voormalig vervenersdorp is uitgegroeid tot een parel van de Peel. Deurne ziet kans om met haar bewoners een uitstekend leef- woon- werk- en verblijfsmilieu te creëren. De bewoners zijn zeer betrokken bij de reconstructie van het gebied. 

De Entente Florale jury heeft haar bevindingen voor elke gemeente vastgelegd in een uitgebreid rapport, dat de vertegenwoordigers van het gemeentebestuur tijdens de prijsuitreiking werd aangeboden

Meer doen met groen, zegt minister

In haar toespraak namens de minister stelde de mevrouw Wouters dat   

'Dit is een uitstekend moment voor gemeenten om meer met groen te doen. Want bewoners vinden het echt heel belangrijk. Steden worden gewaardeerd om hun groen. Ik denk dat partijen die groen opnemen in hun programma's voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 dit ook aan den lijve zullen ervaren.'

Omdat minister Verburg deze prijs een goede stimulans vind, zo zei mevrouw Wouters, wil zij graag ook na 2010 de samenwerking met de Entente Florale voortzetten. Met een duidelijk streven: dat we als gezamenlijk doel formuleren om alle overige gemeenten over de streep te trekken om mee te doen. 

Minister Verburg is ook erg blij met het initiatief voor de door Entente Florale Nederland en het ministerie geïnitieerde ontwerpwedstrijd voor duurzame groene speelplekkenprijsvraag. En zij niet alleen ook, zo is gebleken uit het grote aantal inzendingen, aldus mevrouw Wouters. “Het idee is inmiddels zelfs overgenomen door Duitsland. De minister is zo te spreken over dit succes dat ik u mag aanbieden de prijs ook de komende twee jaar te financieren”. 

Bijzondere prestaties

Voor bijzondere prestaties zijn er op onderdelen extra certificaten te behalen zoals het Certificaat Bijzondere Waardering en de Eervolle Vermelding. 

Rotterdam is een Certificaat van Bijzondere Waardering toegekend voor haar ambities en voor het herontdekken van het groen om de stad leefbaar en vitaal te houden. Ook  voor Ameland was er een Certificaat van Bijzondere Waardering en wel voor de wijze waarop Ameland duurzaamheid en zorg voor het milieu, natuur en cultuurhistorie combineert met een grote recreatieve aantrekkelijkheid. Een Certificaat van Bijzondere Waardering werd ook toegekend aan Landgraaf, voor de ontwikkeling van een sterke stedenbouwkundige samenhang, met name voor het herkenbaar maken van “de Ruggengraat”, de weg die de drie kernen vanouds verbindt. Borger-Buinen kreeg eveneens een Certificaat van Bijzondere Waardering voor haar visie op het landschap en de uitwerking hiervan tot in de dorpen. Lottum ontving het Certificaat voor Bijzonder goed onderhoud bovendien kreeg:Lottum een Eervolle Vermelding voor het grote aandeel van de bevolking in het rozengebeuren, alsmede het grote vrijwilligerswerk. Nieuw-Vossemeer kreeg het Certificaat Stimulering toegekend voor een nadere uitwerking van het groenbeleid. Noordwijk kreeg de Eervolle Vermelding voor haar beleid ten aanzien van recreatie en toerisme, incusief de boeiende bloemversieringen. 

Doelstelling

De stichting Entente Florale Nederland stelt zich tot doel om met de nationale groencompetitie voor steden en dorpen het grote belang van kwaliteitsgroen onder de aandacht te brengen van overheden, bedrijfsleven en burgers. Het motto daarbij is “de Groene Stad” waarbij de achterliggende gedachte is dat groen geen geld kost, maar juist oplevert in economische en maatschappelijke zin. Het thema voor 2008 is “Bewegen in het groen”. Hiermee wil Entente Florale het belang voor de gezondheid onderstrepen van het bewegen en spelen in een groene omgeving.

De jury, onder auspiciën van de gerenommeerde VKC, is samengesteld uit onafhankelijke deskundigen op het gebied van landschapsarchitectuur, groenvoorziening en natuur en ecologie. De visie, het beleid en de uitvoering daarvan in de praktijk worden door de jury beoordeeld op basis van een groot aantal criteria. Naast het groen binnen stad of dorp heeft ook natuurbeheer daarin een belangrijke plaats.

Samenvatting van de juryrapporten van de winnaars

De jury verstrekte de volgende samenvattingen van de juryrapporten over Vlaardingen en Helenaveen: 

Vlaardingen

De stad Vlaardingen heeft zowel binnen als buiten de bebouwde kom veel te bieden op het gebied van de openbare ruimte en in het bijzonder het groen.

De verstrekte informatie, de presentaties en  toelichtingen tijdens de jurydag waren van hoog niveau. De visie, ambitie op het gebied van groen en de openbare ruimte binnen en buiten de bebouwde kom zijn bijzonder. Ook het beleid en de uitvoering van deze visie, worden  al jarenlang consequent doorgevoerd en dat is zichtbaar in de stad. Het  natuurgroen binnen de bebouwde kom en het ecologisch beheer dat al 25 jaar wordt toegepast, leveren schitterende resultaten op. De combinatie van cultuurlijk groen en de toepassing van een rijk sortiment dat ook consequent uitgevoerd wordt in de zgn. ophoogwijken met natuurlijk groen is verrassend. Daarnaast is er veel aandacht voor historisch groen, de begraafplaatsen en het natuurlijk groen in en rond de woonwijken met een naadloze overgang naar het waterrijke landschap. De kwaliteit van de elementen is bijzonder hoog. Het groen buiten de bebouwde kom scoorde in de componenten beleid, natuur en landschap hoog door een consequente zorg in samenwerking met anderen en door de regie en sturing vanuit de gemeente. De gemeente is vooruitstrevend op het gebied van het milieu en de natuur- en milieueducatie.

Veel initiatieven op het gebied van ecologie, natuurlijk beheer en educatie worden door de gemeente ondernomen of ondersteund. Het gebruik van chemische middelen in de openbare ruimte is al tientallen jaren geleden gestopt. De gemeente beschikt over zeer deskundige medewerkers die enthousiast hun verhaal vertelden. Zowel tijdens de  beleidspresentatie als tijdens de rondgang werd verschillende keren het voormalig afdelingshoofd plantsoenen Gerard Davidse genoemd,  die jarenlang leiding gaf aan de groene afdeling en de ontwikkelingen zoals die nu schitterend zichtbaar zijn.  

De bewoners van Vlaardingen worden goed betrokken bij de vorming en uitwerking van gemeentelijke plannen. Er zijn meerdere voorbeelden van langjarige betrokkenheid van burgers bij de openbare ruimte en vrijwilligerswerk op velerlei gebied. Het voorzieningenniveau op het gebied van recreatie en toerisme is hoog, zowel voor de eigen bewoners als voor de toerist. Een scala aan voorzieningen wordt geboden, zowel binnen als buiten de bebouwde kom. 

De gemeente Vlaardingen mag zich terecht een groene en zeker een bloemrijke stad noemen. 

Helenaveen

De gemeente Deurne en de bewoners van Helanaveen zien kans om het onverenigbare te verenigen in het Belvedère gebied Griendtsveen/Helenaveen. Dit voormalig vervenersdorp is uitgegroeid tot een parel van de Peel. Het Deurnese deel van de Peel krijgt als onderdeel van het grote Peelreservaat weer kans om de basis te worden voor een levend hoogveen. Door het reconstructieplan zandgebieden en intensieve veehouderij ziet Deurne kans om zowel een landbouwontwikkelingsgebied als een buffergebied voor het natuurreservaat in te richten. Integrale dorpsontwikkelingsprogramma’s voor de kleinere kernen verbeteren de leefbaarheid. Het landschap, geomorfologie en de cultuurhistorie komen aan bod in de Peelrandbreuk en in het Belvederegebied Griendtsveen/Helenaveen. Met name de oude eikenlanen en vaarten vormen een fraai geheel, naast de bossen op de hogere zandgronden. Agrarische productiemethoden worden in de toekomst minder milieubelastend. Deurne ziet kans om met haar inwoners een goed leef- woon- werk- en verblijfsmilieu te creëren. De bewoners zijn zeer betrokken bij de reconstructie van het gebied.