Interview met de heer J.J. Spros in december nummer van Stadswerk

december 2005 

De Groene Stad is het thema voor de Entente Florale 

De stichting Entente Florale Nederland organiseert de jaarlijkse nationale groencompetitie voor steden en dorpen. De doelstelling daarvan is om overheden, bedrijfsleven en burger te doordringen van het grote belang van goede groenvoorzieningen. Drs Jaap J. Spros is voorzitter van de Entente Florale Nederland, oud-wethouder van Krimpen aan den IJssel en oud burgemeester van Winsum, Boskoop en Veenendaal. Geen vreemde dus in gemeenteland. Hij weet waar hij het over heeft als hij zegt: “Onbegrijpelijk dat het groen nog in zoveel gemeenten laag op de prioriteitenlijst staat”. Hij heeft de onderzoeken en rapporten bij de hand. “Tal van wetenschappelijke publicaties, zowel nationaal als internationaal tonen aan hoe belangrijk de aanwezigheid van groen is voor welzijn, welbevinden, economie en milieu. Gezaghebbende adviesorganen als de Gezondheidsraad en de Raad voor het Landelijk Gebied hameren op het zelfde aambeeld: Groen is van levensbelang. De Raad voor het Landelijk Gebied RLG zegt in haar advies van juli 2005 “Recht op Groen” dat in een verstedelijkte omgeving groene kwaliteit een essentieel aspect is van de openbare ruimte. Daarom poneert de Raad voor iedere burger het recht op groen. Het is dan toch van de zotte dat groen in veel gemeenten nog het ondergeschoven kind is”. 

“Het zijn niet alleen wetenschappers en adviseurs die dit soort dingen roepen”, zegt Spros. “Zelfs de minister van VROM geeft in de Nota Ruimte een negatieve beoordeling aan de staat van het stedelijk groen”. Hij noemt het ook hoog tijd dat de gemeentebesturen stoppen met het gebruiken van het groen als speelbal van de bezuinigingen. “Het is toch gek dat men in de planning van de stedelijke ontwikkeling alleen maar rekening houdt met huizen en wegen en niet met de wensen van de burgers die zo duidelijk zijn. In het onderzoek van VROM staat klip en klaar dat de burger, na veiligheid, de aanwezigheid van groen in zijn directe omgeving het hoogst waardeert. In een recent onderzoek over groenbeleving in nieuwbouwwijken (Vinex) komt onder andere naar voren dat burgers zelfs bereid zijn te betalen voor aanwezigheid van groen”. 

De Groene Stad

In zijn toespraak tijdens de prijsuitreiking van de Entente Florale competitie 2005, omarmde Jaap Spros de Groene Stad gedachte als “leidend voor het toekomstig beleid van de Entente Florale”. Wat houdt de groene stad gedachte dan in? Spros formuleert dat als volgt: “Het is de nieuwe vormgeving van de stedelijke ontwikkeling, waarbij het welzijn en het welbevinden van de bewoners centraal staan. Belevingswaarde, gezondheidswaarde, economische waarde en natuurwaarde spelen daarbij de bepalende rol. Groen wordt in de planvorming gelijkgeschakeld aan Rood (bebouwing), Grijs (wegen) en Blauw (water). Het einddoel is een verantwoorde Groen/Rood balans”. En van die balans klopt nog maar weinig, vindt Spros. Hij is dan ook blij met de gemeenten die hebben deelgenomen aan de Entente Florale competitie. Hun deelname bewijst dat ze het groen serieus nemen en dat ook uitdragen. Daar wordt een groendienst ook serieus genomen en gewaardeerd om de expertise en deskundigheid. Deelname aan de Entente Florale heeft een positief effect op de uitstraling van de gemeente, zowel naar binnen als naar buiten, zo is gebleken. 

Bezuinigingsrondes

“De bezuinigingsrondes van de laatste decennia zijn niet alleen slecht geweest voor de situatie van het groen in de stedelijke gebieden, maar ook voor alles wat daarmee te maken heeft”, zegt Spros. “De deskundigheid bij de gemeenten is vaak weggelekt, gemeenten hebben hun regiefunctie uit handen laten glippen. De gemeentebesturen onderkennen te vaak onvoldoende het belang. En de resultaten zijn pijnlijk duidelijk. Neem nu de Vinex-lokaties. Je kunt geen lokale of regionale krant uit die omgeving openslaan of er staat commentaar van bewoners over de staat van het groen, of over het ontbreken van dat beloofde groen. “Kom wonen te midden van de boomgaarden”, jazeker…een beetje verbeelding doet een hoop”. De burger voelt zich gepakt en dat gebeurt wat te veel, naar de mening van Spros. “Mensen geven veel geld uit om te wonen en van een mooi huis in een kale omgeving, die ze eigenlijk op grond van fraaie folders heel anders hadden verwacht, worden ze niet blijer”. 

Bewonersparticipatie

De Entente Florale legt in haar beoordeling ook sterk nadruk op bewonersparticipatie “Voor het realiseren en instandhouden van kwaliteitsgroen is de bewonersparticipatie naar ons oordeel onmisbaar”, zegt Spros. Die participatie en belangstelling moet niet worden opgelegd, maar moet ontstaan uit het gevoel van welbegrepen eigenbelang bij de burger. De invulling van de openbare ruimte is immers direct van invloed op welzijn en leefkwaliteit. Ook daar ligt mijns inziens een belangrijke taak voor de groendienst. En ook vanuit die burger moet er druk komen op overheden van gemeenten en provincies en ander betrokkenen zoals projectontwikkelaars en woningcorporaties. Want ook in die laatste twee sectoren wordt het maatschappelijke rendement van groen helaas nog onvoldoende onderkend. Er bis ook sprake van een duidelijk spanningsveld. Vaak is de wil of de interesse er wel. Maar komt het niet tot een vertaalslag in de praktijk. 

Voorbeelden

De Entente Florale peilt op dit moment de belangstelling van de gemeenten die aan haar nationale competitie hebben meegedaan voor een rol als voorbeeldgemeente. Gebleken is dat er zowel in binnen als in buitenland bij gemeenten belangstelling bestaat om ervaringen uit te wisselen en in de keuken te kijken. “De Entente Florale leeft volop” aldus Jaap Spros. De aanmelding voor 2006 is inmiddels opengesteld en de eerste gemeenten hebben zich al gemeld. Nadere informatie over de Entente Florale Nederland is te vinden op de website www.ententeflorale.nl 

Groene verkiezingen?

Als de woorden “komende verkiezingen” vallen, knikt Spros. “Ja, in verkiezingstijd wil groen nog wel eens even populair zijn, maar daarna heerst vaak weer de waan van de dag. We moeten uit dat korte termijn denken van groen is een kostenpost. Groen levert wel degelijk op. Het wordt tijd dat de gemeenten wakker worden, de “goede” niet te na gesproken”. Het belang van de burger staat bij de overheid voorop, ja toch? Wel, die zelfde burger vraagt, zo blijkt uit de enquête van het ministerie van VROM, om meer en om beter groen. Er blijkt ook dat iets minder groen nog wel wordt geaccepteerd, mits dat dan ook maar kwaliteitsgroen is. VROM heeft het voorbeeld gegeven om burgers te betrekken bij het nadenken over groen In het betreffende rapport van ambtenaren en 15 burgers worden 84 ideeën over beter groen in de stad aangedragen. 

Volgens de heer Spros is het van groot belang dat er vanuit de inwoners druk wordt uitgeoefend en de partijen en raadsfracties te confronteren met het belang dat zij hechten aan het groen en hun concrete wensen dienaangaande. “Het wordt hoog tijd dat het groen vanuit de gemeenteraden eens structureel aandacht krijgt en niet alleen als bezuinigingsonderwerp”, zegt hij. “Een politicus kan scoren met groen. Groen is goed voor de gezondheid van mensen, groen helpt ontstressen, groen is goed voor de waarde van het huis, groen dat op de juiste manier is aangelegd en onderhouden is veilig en vermindert vandalisme. Goede groenvoorzieningen zijn een belangrijk toeristisch aspect. Kortom, groen levert wel degelijk op. En… de burger vraagt er om”.